FORUM GMINY NAKŁO NAD NOTECIĄ

[Krzych]

10 lat temu nakładem 'Druku' wyszedł album H. Trybuszewskiego o tytule jak w temacie.
Krytykę warstwy "literackiej" pomijam, bo to w końcu album. A jako taki - jest świetny.
Gdy go pierwszy raz przeglądałem, skupiłem się na zdjęciach, powodowany czystą ciekawością. Teraz, o dekadę starszy, zacząłem nad tym co widzę myśleć.

Od razu zastrzegam: moje spostrzeżenia to tylko wycięte z historycznego kontekstu fakty. Takie markery, może niezbyt obiektywne, ale skłaniające do zastanowienia (przynajmniej mnie). Posiadaczy albumu zachęcam do wzięcia go do ręki, bo będę podawał strony.

1) Strona 7, pierwsze zdjęcie. Kościół ewangelicki na Rynku, zdjęcie z około 1880 roku.

Ja wiem, że to już chyba nie czasy, by religię stawiać w centrum życia, przynajmniej nie publicznego. Rozumiem, że z drugiej strony nie ma budynku-symbolu, któryby był godzien takiego wyróżnienia (przynajmniej w Toruniu razi mnie białokozaczkowa dyskoteka umiejscowiona w byłym zborze na Rynku Nowomiejskim).

Ale mając na względzie sam układ architektoniczny Rynku - stan obecny nie dorównuje nawet temu sprzed 130 lat :/

2) Strona 10 i pozostałe zdjęcia ratusza.

Cała administracja (nie licząc nadleśnictwa mieszczącego się w okolicy dzisiejszego internatu naprzeciw LO i takich instytucji jak sąd) mieściła się we wspomnianym ratuszu i części budynku obok (w części znajdowały się mieszkania). Jako administracja uznana tu została nawet policja miejska Fakt - miasto było może dwa, trzy razy mniejsze. Ale spójrzmy na budynek starostwa (dla pomocy - str. 26) i urzędu gminy (str. 54), pomyślmy ile dodatkowych budynków zajmują instytucje im podległe... bez komentarza

3) Strona 13 - Pomnik na Rynku.

Ja wiem, że może już nie Germania Ale pani podlewająca ogródek konewką tak nieszczelną, że leci jej za murek? No proszę ja Was!

4) Strona 37 - willowa ulica Strzelecka

Dziś Mickiewicza - od szpitala do skrzyżowania z Gimnazjalną. To była prawdziwa ulica willowa - piękne parkany, duże ogrody, po drodze do parku (o nim później). Rozumiem że ruch kołowy tamtędy wymusił zmianę jej charakteru, ale czy po '45 tak trudno było zachować założenia architektoniczne z początku wieku? Trzeba było na miejsce 2 zburzonych domów wstawić dwa kanciaste klocki :/

Co do zieleni, to także strona 71 - widok ulicy Dworcowej. Gdzie dziś są te drzewa? Te ogródki? O hotelu nie wspomnę, ale nawet kręgielni już nie ma (ani tam, ani nigdzie indziej).

5) Strony 10 i 20 - budynki na miejscu dzisiejszych: POLOmarketu (Dąbrowskiego) i Betlejemki (Rynek)

... a dziś mamy to, co mamy - jakieś półpuste place. W samym centrum miasta, gdzie za miejsce na punkt handlowy czy usługowy na parterze jakiejś ładnej kamienicy firmy zapłaciłyby jak za zboże...

6) Strony 17, 22 i wiele innych - wygląd punktów handlowych

Witryny sklepowe, typografia szyldów, wreszcie te daszki! Pamiętacie ulice w "Ojcu Chrzestnym" albo (te ładniejsze) w "Gangach Nowego Jorku"? I nasze Nakło tak wyglądało... Jeszcze w latach '30, a wojna przecież nie zniszczyła prawie zabudowy. Za to tandetne szyldy i nie trafione pomysły na upiększanie robią to dziś, każdego dnia. A w rozrośniętych magistratach brakuje jednego człowieka, któryby na serio stworzył plan zagospodarowania przestrzenego, oraz kilku, którzyby pilnowali jego przestrzegania.

7) Strona 82 - dworzec kolejowy

On jeden nie zmienił się niemal wcale. Od roku 1915...

8) Strona 91 - basen portowy nad Notecią

A dziś trzeba kopać nowy, jakieś 100 metrów dalej. A kto za to płaci? Pan płaci, i pani płaci, i pani...
Z tym płaceniem to może się czepiam - w końcu płaci święta Unia. Ale sam fakt zaniedbania czegoś, co już istniało, wydaje mi się wymowny. Poza tym budynki widoczne na str. 94 - co się z nimi stało? Dlaczego Nowak musiał budować na pustej łące - teraz jemu się opłaciło stawiać od podstaw, ale kilkadziesiąt lat temu utrzymać i wykorzystać - niestety nie? :/

9) Strona 131 - ulica Kilińskiego (Młyńska?) widoczna od Noteci

Tak pięknie, że brak słów. Polecam spacer tamtędy i uruchomienie wyobraźni.

10) Strona 105 i dalsze nt. parku

Kiedyś fontanna -> dziś ohydny parking na tyłach domu kultury. Spacerujmy dalej.
Strona 106: muszla koncertowa wśród drzew -> obecnie: zapuszczony amfiteatr (ile pamiętacie koncertów, które wymagały takiej sceny i nie mogłyby się odbyć w takiej, lub nieco większej, muszli?).
Niżej: altanka zupełnie jakby w Sopocie przy molo -> dzisiaj: pagórek z butelkami i puszkami na szczycie, no i widok na jakąś budę energetyki czy wodociągów.
Strona 113: oczko wodne zamierzone -> dziś: oczka wodne, mniejsze ale bardziej liczne, spontanicznie - po każdym większym deszczu. I błoto...
Strona 114 (bardziej komentarz niż zdjęcie): po raz kolejny - dwa całkiem spore budynki pełne ludzi, ale brak dwóch etatów, by ktoś pomyślał nad estetyką parku a drugi ktoś tej estetyki pilnował...

11) Strona 137 - "Belweder" na Rudkach

Wciąż ładny, szkoda że słabo wyeksponowany. Rarytas wśród tego, czego jeszcze nie zepsuto.

12) Strona 139 - cukrownia

Niech nam działa jeszcze 100 lat, ale gdyby... gdyby kiedyś padła, to mam nadzieję, że za tyle lat, że Nakło trochę urośnie (zmądrzeje?) i będzie się z niej opłacało zrobić coś więcej niż to, co powstało na gruzach (dosłownie) zakładów mięsnych (strona 120). Jakieś centrum na miarę Starego Browaru w Poznaniu, albo chociaż zostanie z niej tyle co z zakładów mięsnych w Bydgoszczy (czerwone budynki przez Focusem - m.in. Lizard King)

13) Strona 52 - kościół ewangelicki (dziś św. Stanisława)

"Budowę rozpoczęto w 1887 roku, (...) wykonał [ją] Otto Muenhau, nakielski budowniczy". Dziś - 120 lat później - gdy mamy o niebo lepsze urządzenia do dyspozycji, a miasto jest jakieś 3 razy większe, nie ma w Nakle firmy, która podjęłaby się takiego zadania (i dodajmy dla porządku - ukończyła je z sukcesem )
Zastanawiam skąd też musiano poszukać firmę, która odbuduje sam tylko dach tego budynku...


To tyle. Może macie swoje uwagi, przemyślenia? Bo ja jedno, ogólne: ktoś mi zabrał, zepsuł tamto Nakło. Jakaś ciemna siła potrafiła tak wszystko zeszpecić przez te głupie 80 lat, a na domiar złego robi to wciąż i nikt nie próbuje tego powstrzymać

[jozin]

Nakło się zmienia, to fakt, ale to jest nieuchronne. Poza tym, poza zdjęciami, my nie wiemy jak Nakło wyglądało 80 lat temu. Możliwe, że wtedy ludzie też narzekali, że chcą mieć Nakło sprzed 130 lat powiedzmy, itd.

Zdjęcia wszystkiego nie oddają. Trzeba by porozmawiać z jakimiś stulatkami, którzy pamiętają Nakło sprzed 80 lat, żeby się wypowiedzieli. No, ale tych ludzi już za wielu nie ma (o ile ktokolwiek jest...).

Wszystko się zmienia i nie ma na to rady.

[Fledermaus]

To prawda Nakło przed wojną było naprawdę pięknym miastem. Wnioskując tylko na podstawie zdjęć widać, że było zadbane.

[Michał]

A ja poproszę o te zdjęcia co Krzych napisał, albumu nie posiadam i po wygooglowaniu też nie widzę tej pozycji.

[Krzych]

Nie mam skanera, a nie sądzę, by zdjęcia zrobione kartkom kredowego papieru były dobrej jakości. Pozostaje jeszcze kwestia praw autorskich. Dlatego polecam wybranie się do biblioteki albo do Druku na pocztowej - może jeszcze mają (nie ma w książce danych nt. nakładu).

Nawet ze zdjęć widać, że nie wszystko było super. Folwark Biniakowskich w miejscu dzisiejszych bloków na Krzywoustego, a po nim PGR, wytrzymały aż do lat 60-tych XX wieku (!) natomiast około 1910 roku na północ od kościoła ewangelickieg były pola buraków (str. 70). Nie lepiej w miejscu dzisiejszego parku przy Tesco i terenu Netto (str. 25).

Ale z drugiej strony:
Hotel "De Rome" z kręgielnią na Dworcowej, a od '35 roku kino dźwiękowe 'Apollo' na tyłach domu, gdzie ostatnio przenieśli Plusa (wcześniej - przed I wojną np. koncerty filharmoniczne, pokazy slajdów i niemych filmów z towarzyszeniem orkiestry odbywały się w zaadaptowanym na salę teatralną budynku za 'Hotelem du Nord' na Dąbrowskiego 6). Po 1920 Bruski kupił budynek, gdzie dziś piekarnię ma Karolczak, i uruchomił restaurację, hotel i destylarnię wódek (Społem prowadziło restaurację do lat '70).

I dało się? Dziś nie ma kina, kręgielni, profesjonalnej większej orkiestry (powyżej kwartetu smyczkowego) nie pamiętam w Nakle.
Ale to już nawet nie o to chodzi. Nie wiem kiedy znów będę w Nakle, ale chyba pokuszę się o zdjęcie np. Bydgoskiej dziś, zestawione z dawnym. To, by zmusić przedsiębiorców do szanowania zabudowy, to nie jest wielka praca. Niestety urząd gminy musiałby wtedy zacząć od siebie...

[ELA]

Krzych ! Przeczytałam dzisiaj Twoje opowieści o Nakle n/Not. - aż się łezka w oku kręci gdzie to Nakło . Album znam , chyba stoi gdzieś na półce . Muszę pokazać go moim dzieciom.


A tak ogólnie - lubię czytać Twoje wypowiedzi są mądre i wszystko o czym piszesz jest przemyślane i uzasadnione .

[Michał]

Nawiązując do tematu rozmowy, możemy przeczytać takowy artykuł:

[Fledermaus]